Uczucie ciężkości, przewlekłe wzdęcia powodujące efekt tzw. „ciąży spożywczej” oraz nieprzewidywalne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, to codzienność wielu osób. Choć przez lata tego typu objawy przypisywano wyłącznie zespołowi jelita nadwrażliwego (IBS), dziś wiemy, że u podłoża znacznej części z nich leży SIBO, czyli zespół nadmiernego rozrostu bakteryjnego w jelicie cienkim.
Z tego artykułu dowiesz się, jak rozpoznać SIBO, jak wygląda diagnostyka oraz jaką ścieżkę leczenia warto podjąć pod opieką specjalisty gastroenterologa.
Czym jest SIBO?
W warunkach prawidłowych większość naszych bakterii jelitowych zamieszkuje jelito grube. Jelito cienkie – odpowiedzialne głównie za trawienie i wchłanianie składników odżywczych – zawiera ich stosunkowo niewiele.
SIBO występuje wtedy, gdy w jelicie cienkim dochodzi do nieprawidłowego namnożenia się bakterii lub pojawienia się gatunków, które normalnie tam nie występują. Drobnoustroje te zaczynają fermentować węglowodany pochodzące z pożywienia zbyt wcześnie, produkując duże ilości gazów (wodoru i/lub metanu), co prowadzi do bolesnych i uciążliwych dolegliwości.
Przyczyny i czynniki ryzyka rozrostu bakteryjnego
SIBO rzadko pojawia się bezczyny – zazwyczaj jest konsekwencją innych zaburzeń w organizmie. Do głównych czynników sprzyjających należą: Zaburzenia motoryki jelit – osłabienie działania tzw. wędrującego kompleksu motorycznego, który odpowiada za „czyszczenie” jelita cienkiego między posiłkami (np. po przebytych zatruciach pokarmowych).
- Niedokwasota żołądka – powiązana m.in. z długotrwałym przyjmowaniem leków hamujących wydzielanie kwasu żołądkowego (np. IPP).
- Zmiany anatomiczne – zrosty pooperacyjne, uchyłki czy stan po operacjach bariatrycznych.
- Choroby towarzyszące – cukrzyca, niedoczynność tarczycy, Hashimoto, stłuszczenie wątroby oraz choroby zapalne jelit.
- Przewlekły stres – wpływający bezpośrednio na oś mózgowo-jelitową i perystaltykę.
Objawy SIBO – co powinno wzbudzić Twoją czujność?
Symptomy SIBO mogą różnić się w zależności od tego, jaki rodzaj gazów przeważa w jelitach (wodór, metan czy siarkowodór). Najczęstsze objawy to:
- Nasilone wzdęcia i powiększenie obwodu brzucha – nasilające się zwłaszcza w ciągu dnia lub po posiłkach bogatych w węglowodany.
- Bóle brzucha i uczucie rozpierania.
- Zaburzenia rytmu wypróżnień – przewlekłe biegunki, zaparcia lub ich naprzemienne występowanie.
- Odbijanie, przelewanie w brzuchu i gazy.
- Objawy pozajelitowe – przewlekłe zmęczenie, tzw. mgła mózgowa, problemy skórne, a także niedobory pokarmowe (np. witaminy B12 czy żelaza).
Do jakiego specjalisty się udać?
Diagnostyką i leczeniem SIBO zajmuje się lekarz gastroenterolog (gastrolog). SIBO wymaga kompleksowego podejścia. Eksperci w tej dziedzinie, tacy jak dr n. med. Emilia Lis-Janczarek, podkreślają, że kluczowe w opiece nad pacjentem jest ujęcie holistyczne – skupienie się nie tylko na szybkim złagodzeniu objawów, ale przede wszystkim na odnalezieniu i wyeliminowaniu pierwotnej przyczyny rozrostu. Samo Pozbycie się nadmiaru bakterii, bez usprawnienia motoryki jelit czy korekty diety bardzo często prowadzi do szybkich nawrotów choroby.
Kompleksowa diagnostyka – jak rozpoznać SIBO?
Złotym standardem w diagnostyce SIBO są nieinwazyjne testy oddechowe (wodorowo-metanowe). Początek współpracy z lekarzem specjalistą opiera się o następujący schemat:
- Konsultacja gastroenterologiczna i wywiad: Lekarz ocenia obraz kliniczny, wyklucza inne schorzenia przewodu pokarmowego oraz kieruje na odpowiednie badania laboratoryjne i diagnostyczne.
- Wodorowo-metanowy test oddechowy z glukozą lub laktulozą: Badanie polega na pobieraniu próbek powietrza wydychanego w określonych odstępach czasu po spożyciu substratu. Pomiar stężenia wodoru i metanu pozwala potwierdzić obecność bakterii w jelicie cienkim oraz określić typ rozrostu.
- Badania pomocnicze: Oznaczenie poziomu witaminy B12, ferrytyny, próby wątrobowe czy badania kału w celu wykluczenia stanów zapalnych lub infekcji pasożytniczych.
Schemat ścieżki leczenia SIBO
Leczenie SIBO to proces wieloetapowy, który wymaga ścisłej współpracy pacjenta z lekarzem oraz często z dietetykiem klinicznym.
- Eradykacja (antybiotykoterapia)
Podstawą leczenia medycznego jest zastosowanie celowanego antybiotyku działającego miejscowo w przewodzie pokarmowym (który nie wchłania się do krwiobiegu a działa bezpośrednio w jelitach). W przypadku nadmiaru metanu (IMO) stosuje się terapię łączoną z drugim antybiotykiem.
- Wsparcie motoryki jelit (prokinetyki)
Po zakończeniu antybiotykoterapii kluczowe jest wdrożenie leków lub preparatów prokinetycznych. Ich zadaniem jest stymulacja kompleksu MMC, co zapobiega ponownemu zaleganiu treści pokarmowej i powrotowi bakterii.
- Celowane wsparcie dietetyczne
Dieta w SIBO stanowi narządzie wspomagające proces leczenia. Zazwyczaj stosuje się czasową (trwającą od kilkunastu dni do kilku tygodni) dietę o niskiej zawartości fermentujących węglowodanów (tak zwaną dietę Low FODMAP), po której następuje stopniowe rozszerzanie jadłospisu i wyłapywanie indywidualnych nietolerancji.
- Identyfikacja i leczenie przyczyny źródłowej
Ostatnim, ale najważniejszym krokiem jest ustabilizowanie chorób współistniejących (np. uregulowanie pracy tarczycy, praca nad poziomem stresu czy zmiana nawyków żywieniowych).
Podsumowując
SIBO jest schorzeniem w pełni mierzalnym i możliwym do skutecznego wyleczenia, o ile diagnostyka i leczenie zostaną przeprowadzone w sposób uporządkowany. Jeśli borykasz się z przewlekłymi wzdęciami i problemami trawiennymi, warto skonsultować się z lekarzem specjalistą i odzyskać komfort codzienności.
W Sanus Medicare dostępne są terminy na konsultacje w poradni gastroenterologiocznej, realizowane przez dr n med. Emilię Lis-Janczarek, w ramach usług prywatnych.
Zapraszamy do kontaktu – jesteśmy do Państwa dyspozycji telefonicznie, stacjonarnie oraz online:
Sanus Medicare
Lublin, ul. Magnoliowa 4, budynek D
📞 81 747 19 99 wew. 1
Kalendarz rezerwacji online: https://www.znanylekarz.pl/emilia-lis-janczarek/internista-gastrolog/lublin