Nieregularne cykle miesiączkowe, uporczywy trądzik, niespodziewane przybieranie na wadze czy przewlekłe zmęczenie to dolegliwości, z którymi kobiety niezwykle często trafiają do gabinetów lekarskich. Choć objawy te bywają rozproszone i wiązane ze stresem lub niewłaściwą dietą, u ich podłoża bardzo często leży zespół policystycznych jajników (PCOS) – najczęstsze schorzenie endokrynologiczne dotykające kobiety w wieku rozrodczym.
Z tego artykułu dowiesz się, czym charakteryzuje się PCOS, na czym polega holistyczna diagnostyka hormonalna oraz jak przebiega leczenie pod opieką specjalisty endokrynologa.
Czym jest PCOS i jakie są jego przyczyny?
Zespół policystycznych jajników, to złożone zaburzenie metaboliczno-hormonalne. Szacuje się, że dotyka od 8% do nawet 13% kobiet w wieku rozrodczym. W przebiegu PCOS dochodzi do zachwiania równowagi hormonalnej – dochodzi do nadmiernej produkcji androgenów (męskich hormonów płciowych) oraz zaburzenia procesu dojrzewania pęcherzyków w jajnikach. Zamiast uwalniać dojrzałą komórkę jajową podczas owulacji, w strukturze jajnika gromadzą się drobne, niedojrzałe pęcherzyki (stąd nazwa „wielotorbielowate” lub „policystyczne” jajniki).
Do głównych przyczyn i czynników sprzyjających należą:
- Uwarunkowania genetyczne – skłonność do PCOS i zaburzeń metabolicznych bywa dziedziczona.
- Insulinooporność i hiperinsulinemia – nadmiar insuliny stymuluje jajniki do nadprodukcji androgenów.
- Przewlekły, niskonasilony stan zapalny w organizmie.
- Czynniki środowiskowe – przewlekły stres, nieprawidłowa dieta i brak aktywności fizycznej.
Objawy PCOS – co powinno skłonić Cię do wizyty u lekarza?
Symptomy zespołu policystycznych jajników mogą mieć różne nasilenie u każdej kobiety. Najczęściej pacjentki zgłaszają się do lekarza z powodu zestawu kilku nakładających się objawów:
- Zaburzenia cyklu miesiączkowego – miesiączki rzadkie (rzadziej niż co 35 dni), nieregularne lub ich całkowity brak.
- Objawy hiperandrogenizmu (nadmiaru androgenów) – pojawienie się sztywnych, ciemnych włosków w miejscach nietypowych dla kobiet (twarz, klatka piersiowa, podbrzusze, uda).
- Trądzik – uporczywe zmiany skórne, zwłaszcza w dolnej części twarzy i na szyi, oporne na leczenie dermatologiczne.
- Łysienie androgenowe – przerzedzenie włosów na czubku głowy.
- Trudności z redukcją masy ciała lub skłonność do tycia (szczególnie w okolicy brzusznej).
- Napady apetytu na słodycze i senność po posiłkach.
- Trudności z zajściem w ciążę wynikające z braku owulacji.
Do jakiego specjalisty się udać?
Rozpoznaniem i prowadzeniem leczenia zaburzeń hormonalnych zajmuje się endokrynolog (często we współpracy z ginekologiem oraz dietetykiem klinicznym). Jak podkreśla specjalista endokrynologii lek. Michał Litwińczuk, w zaburzeniach endokrynologicznych niezwykle ważne jest szerokie, kompleksowe spojrzenie na pacjenta. Organizm ludzki stanowi spójny układ – PCOS rzadko występuje w całkowitej izolacji, dlatego podczas diagnostyki należy ocenić również m.in. pracę tarczycy (aby wykluczyć równoległe zapalenie tarczycy typu Hashimoto) czy gospodarkę węglowodanową.
Jak wygląda wizyta u endokrynologa krok po kroku?
Diagnostyka PCOS wymaga wykluczenia innych zaburzeń o podobnym przebiegu (np. chorób nadnerczy czy hiperprolaktynemii). Podczas wizyt lekarz specjalista przeprowadza:
- Wywiad medyczny: Lekarz pyta o regularność cykli, czas trwania objawów, wywiad rodzinny (cukrzyca, choroby tarczycy) oraz styl życia.
- Badanie fizykalne: Ocena objawów skórnych, pomiar ciśnienia tętniczego oraz wskaźnika BMI.
- Kierowanie na badania laboratoryjne i obrazowe: panel hormonalny, gospodarka węglowodanowa, ocena tarczycy, USG ginekologiczne
- Postawienie diagnozy i ustalenie indywidualnego planu leczenia: Rozpoznanie stawia się zazwyczaj na podstawie tzw. Kryteriów Rotterdamskich (spełnienie min. 2 z 3 warunków: rzadkie owulacje/brak owulacji, objawy kliniczne lub biochemiczne nadmiaru androgenów, wielotorbielowaty obraz jajników w USG).
Ścieżka leczenia PCOS
Leczenie PCOS dopasowywane jest indywidualnie do celów pacjentki (np. chęć zajścia w ciążę albo uregulowanie cyklu i poprawa stanu skóry). Zalecenia obejmują modyfikację stylu życia – zbilansowana dieta o niskim indeksie glikemicznym, regularna aktywność fizyczna oraz dbanie o higienę snu i redukcję stresu, włączają leczenie farmakologiczne (np. w przypadku wykazania insulinooporności), leczenie hormonalne (regulacja cyklu, redukcja androgenów, stymulacja owulacji) oraz suplementację celowaną.
Podsumowanie
Zespół policystycznych jajników jest chorobą przewlekłą, ale przy odpowiednio dobranej diagnostyce i kompleksowej opiece endokrynologicznej można w pełni opanować jego objawy i cieszyć się wysoką jakością życia.
W Sanus Medicare dostępne są terminy na konsultacje endokrynologiczne, realizowane przez lek. Michała Litwińczuka, w ramach usług prywatnych. Zapraszamy do kontaktu – jesteśmy do Państwa dyspozycji telefonicznie, online oraz stacjonarnie:
Sanus Medicare
Lublin, ul. Magnoliowa 4, budynek D
📞 81 747 19 99 wew. 1